जन्मभूमिको मौलिकतामा रमाउने चन्द्रकला

    [likebtn]

    लोकसंगीत बिग्रियो भन्ने चिन्ता गायिका शाहलाई पनि उत्तिकै छ । पछिल्लो समय भएको विकृतिलाई कसरी हटाउने भन्ने विषयमा उनले भनिन्….के खाएर के पच्छ भन्ने हो म कहाँको हुँ, कुन संस्कारको हुँ भन्ने बुझ्नु जरुरी छ । एकै छिनमा पैसा कमाउला भन्ने सोचमा नबिगारौं, मौलिकतालाई मर्यादित बनाउनु पर्छ । हो संकलन हुन छाडे कोठामा बसेर लेखिन थाले तै पनि मौलिकतालाई सँगै लैजानु हाम्रो धर्म हो ।


    २४ असोज २०७४, काठमाडौं । चन्द्रकला शाह नेपाल लोकसंगीतको एक धरोहर हुन् । दाङबाट काठाडौंसम्मको यात्रा गीतसंगीतले नै उनका यात्रा तय गरिदिए । रापती अञ्चलको मौलिक गीतसंगीतलाई संकलन गरेर ल्याएर देशदेखि विदेशसम्म पु¥याउन सफल चन्द्रकला शाहलाई संगीतप्रति आकर्षण त सानैदेखि थियो । मादल ट्वाँङ बजेको सुनेपछि मन त्यहि मादलतिर जान्थ्यो शाहले पुरानो दिन सम्झिँदै भनिन्  …. त्यो जमाना त्यो नि गाउँ, हारमोनियम हुने कुरै भएन । बाँसुरी हुन्थ्यो । गाई चराउँदै गरेका गोठालाहरुले बाँसुरी बजाएको सुन्दा पनि मन उतिकै रोमाञ्चित हुन्थ्यो । मादलको तालमा, बाँसुरीको धूनमा मन रमाउँथ्यो, गीत गाउँ गाउँ हुन्थ्यो ।


    रापती अञ्चलको कला संस्कृतिले उनलाई गीतसंगीतमा लाग्ने प्रेरणा दिएको हो । गाउँको प्रभाव नै आफ्ना लागि आफ्नो संस्कृति रह्यो । त्यसपछि काठमाडौं आएपछि रेडियो नेपालबाट धर्मराज थापाले २०२५ सालतिर हुनुपर्छ, लोकलहरी भन्ने कार्यक्रम चलाउनु हुन्थ्यो । त्यो अञ्चलस्तरीय कार्यक्रम थियो । हरेक अञ्चलको नाम आउँथ्यो, त्यसमा राप्ती अन्चलको नाम आउँछकी भनेर म कान थापेर सुन्थें । आफ्नो गाउँ ठाउँकै मायाले हाम्रो पनि कला संस्कृति प्रसारण गर्न पाए हुन्थ्यो जस्तो लाग्थ्यो, शाहले भनिन्…. भक्तराज आचार्यका गीतहरु सुन्दा असाध्यै रमाइलो लाग्थ्यो ।

    शाहले सधैं आफ्नो नाम भन्दा आफू जन्मेको ठाउँको नाम नआउँदा चिन्ता लिने गर्थिन् । आफ्नो ठाउँको कला संस्कृति देशभर जानुपर्छ भन्ने चिन्ता थियो उनलाई । हाम्रो पनि कला संस्कृति छ देशको भूभागले चिन्न नसकेको अवस्था छ भन्ने सोचले उनी लोक गीतको क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन् । त्यसैले उनी लोक गीत संकलनको काममा अघि बढिन् । उनले संकलन गरेर ल्याएको गीत नेपालको वरिष्ठ लोक गायिका तीर्थ कुमारी थापाले गाइन् । ०३२ सालमा संकलन गरेको गीत माथिबाट बगाइल्यायो दही खाने बटुकी गायिका थापाले गाइदिएपछि मेरो यात्रा सुरु भएको हो, गायिका शाहले भनिन् ।


    अहिलेसम्म कति एल्बमहरु प्रकाशन गर्नुभया भन्ने प्रशनमा गायिका शाहले भनिन् ३४ वटा जति एल्बम बजारमा आएको छ तर कहाँ छन् के छन् भन्ने थाहा छैन । हरेक स्टुडियोमा गएको बेलामा धेरै गीत गाइयो । त्यसको पनि लेखाजोखा गर्न सकिएको छैन । करिब ५ सयभन्दा बढी गीत संकलन गरेको छु । त्यसो त गायिका शाहले आधुनिक गीत रचना, भजन र राष्ट्रिय गीत गायन, गजल लेखनजस्ता कार्यलाई पनि सधैं सँगै लिएर हिंडिन् । उनको ३७ सालमा आधुनिक गीत रेकर्ड भएको थियो भने ४० सालमा लेखिएको गजल ०६३ सालमा आएर हरिशंकर चौधरीको स्वरमा मधुबाबु थापाको संगीतमा रेकर्ड भएको थियो । त्यसैगरी आँधी आएर नामक हाइकु र तान्का संग्रह पनि प्रकाशित छ । साहित्य लेखनमा पनि उत्तिकै रुचि राख्ने गायिका शाहले नेपाल माटो सुहाउँदो गीतसंगीत र साहित्यलाई प्राथमिकतामा राख्ने गरेकी छन् । उनले लेखेको हाइकु गिट्टी कुटेर, छाक छानुपर्याछ मकै भुटेर पछि लोकदाहोरीको रुपमा बजारमा आयो ।

    संगीत के रहेछ भन्ने प्रश्नमा गायिका शाहले भनिन् ….मान्छेलाई स्वस्थ जीवन बनाउने, रमाएर अरुलाई खुशी पार आफू खुशी हाऔ भन्ने नै संगीत रहेछ । संगीतमा लागेर सधैं खुशी छु । कुनै पनि क्षण दुःखी भएको पनि छैन त्यसैले त संगीत मेरो साथीसमेत बनेको छ । गीतसंगीतको क्षेत्रबाट यति ठूलो योगदान गर्दा पनि राज्यबाट केही पाउनुभएको छैन नि भन्ने जिज्ञासामा गायिका शाहले भनिन् …. यस्तो कुरामा मैले ध्यान दिएकै छैन । म के छु कहाँ छु भन्ने आफूले नै बुझ्नु पर्छ । मैले राज्यलाई के दिएँ भन्ने ठूलो कुरा हो । राज्यले देला र खाउँला भन्ने सोच भइदिएको भए, म सुख सुविधा खोजेको भए त आज घर गाडी हुन्थ्यो होला । बरु मैले नै देशलाई केही दिन नसकेको जस्तो लागेको छ । कलाकारले कति राम्रो सिर्जना दिन सक्ने हो त्यो चाहिँ बुझ्नु प¥यो ।

    गीतसंगीतको लामो अभनुव बोकेकी गायिका शाहले नयाँ पुस्तालाई संगीत सिक्न आग्रह गर्छिन् । संगीत सिकेर कुनै आफ्नो लोकपन मर्ने होइन त्यसलाई अझ राम्रो बनाउन सकिन्छ उनले भनिन् । पहिला संगीत शिक्षाको अभाव थियो । रेडियो नेपाल मात्र केन्द्रित थियो । पछि टेलिभिजन आयो । तर अहिले जहाँ पनि संगीत सिक्ने ठाउँ बनेको छ । त्यसैले शिक्षाले कहिल्यै मानिसलाई नराम्रो बनाउँदैन बरु अझ उचाइमा लैजान मद्दत गर्छ ।

    लोकसंगीत बिग्रियो भन्ने चिन्ता गायिका शाहलाई पनि उत्तिकै छ । पछिल्लो समय भएको विकृतिलाई कसरी हटाउने भन्ने विषयमा उनले भनिन्….के खाएर के पच्छ भन्ने हो म कहाँको हुँ, कुन संस्कारको हुँ भन्ने बुझ्नु जरुरी छ । एकै छिनमा पैसा कमाउला भन्ने सोचमा नबिगारौं, मौलिकतालाई मर्यादित बनाउनु पर्छ । हो संकलन हुन छाडे कोठामा बसेर लेखिन थाले तै पनि मौलिकतालाई सँगै लैजानु हाम्रो धर्म हो ।
    – संगीतकार सन्तोष श्रेष्ठसँगको कुराकानीमा आधारित

    Facebook comments

    Social Media

    उत्पादक समाजमा उतपादकहरु हारेका छन जित्ने अनुहारहरु हेर्नुस् खेतालाले रोयल्टी ब्यबस्थापन कसरी गरलान???

    साफ फुटबल भारतमा हुदैछ। यदि भारतले नाकाबन्दी खोल्दैन भने नेपालले साफगेम बहिष्कार गर्न सक्नुपर्थ्यो अनिमात्र बिषयले अन्तराष्ट्रीय ठाउ पाउथ्यो

    बुद्धी छ भने जनजाती भन्ने ले कङ्रेस छोडे हुन्छ !! त्यो बाहुन महाजनहरु को पार्टी हो !! कुल बहादुर गुरुङ को जीवनभर को त्याग र समर्पण लाई कती गम्भिर प्रकार ले अपमान गर्‍यो !! थुक्क बाहुन, हार्ने चुनाव अस्ती को प्रधानमन्त्री उठे जसरी आँफै किन नउठेको ?? पुरानो काङ्रेस प्रेमले होला आज निन्द्रा परेन !!

    साथीहरु नमस्ते !संसार बदल्नु छ सुरुवात आफैबाट गर्नु छ !! म एक आम नेपाली !! तेसपछी मात्रै कलाकार

    हामी नेपालीको दसैं पो सकियो , दसा त उस्तै छ व्यथा उस्तै छ। ईन्धन आपूर्ति भन्दा राष्ट्रपति उपराष्ट्रपति को दौड़ प्यारो भएपछि यस्तै हो