‘हामीले आफ्नो उत्पादनलाई बेच्न सकेका छैनौं’ : श्याम सामसोङ राई, गायक

    [likebtn]

    श्याम सामसोङ राई, गायक एवं संचालक, विनायो क्याफे अनामनगर


    रेस्टुरेन्ट व्यवसाय र गीतसंगीतको यात्रा कस्तो चल्दैछ ?
    रेष्टुरेन्टको व्यवसाय मध्यमखालको नै छ । सामान्य रुपमा व्यवसायले गति लिँदै अगाडि बढेको अवस्था हो । त्यस्तै गीतसंगीतको यात्रा पनि जारी नै छ । दुईवटा व्यवसायलाई सँगै मिलाएर लैजाने क्रममा बढी समय म्यूजिकका लागि दिइरहेको छु भने थोरै समय रेष्टुरेन्टलाई दिन्छु । यसरी हेर्दा मेरो रेष्टुरेन्ट व्यवसाय पार्टटाइम जब जस्तै भएको छ ।

    म्यूजिक कम्पनी पनि संचालन गर्नुभएको थियो किन रेष्टुरेन्ट तिरको व्यापारमा हात हाल्नुभयो ?
    आजभन्दा १०–१२ वर्ष अगाडि मैले म्यूजिक कम्पनी खोलेको थिएँ । जुनबेला अडियोको व्यापार राम्रै चलिरहेको थियो । त्यसपछि गीतसंगीतको भौतिक व्यापार सेलाउँदै गएकै हो । सिडीहरुको व्यापार कम हुँदै गएपछि कम्पनी संचालन भइरहेको छ तर व्यापार कम भएको छ । भौतिक व्यापार नभएपछि डिजिटलतर्फ बजार लिन नसकिएको हो ।

    डिजिटल मार्केट त झन् राम्रो व्यापार गर्न सकिन्छ भनिन्छ नि ?
    चलाउन जान्नेले त राम्रो व्यापार गरिरहेका छन् । म डिजिटल मार्केटमा म आफूलाई दक्ष बनाउन नसकेर पनि होला मैले नाफामूलक बनाउन नसकेको । तर म्यूजिक व्यवसायसँगै रेष्टुरेन्ट व्यवसायलाई पनि सँगै लैजाउँ भन्ने उद्देश्यले हात हालेको हुँ । म्यूजिकबाट घाटा भएर रेष्टुरेन्ट खोलेको भन्न चाहिँ मिल्दैन । संगीतमा निरन्तर छु, बेफाइदा छैन म फाइदाकै व्यवसाय गरिरहेको छु जस्तो लाग्छ ।

    गीतसंगीत कस्तो चल्दैछ अहिले ?
    गीतसंगीत आफूले सोचअनुरुप त्यस्तो सफलता हात पार्न सकेको छैन तर पनि दर्शकस्रोताको माया अनुसार चलेकै छु । विभिन्न महोत्सव, कन्सर्टहरुमा निम्तो आइरहेकै छ । अहिलेको मेरो म्यूजिकको बजारमा निराशाजनक छैन, सन्तुष्टि नै मिलेको छु ।

    कसरी प्रवेश गर्नुभयो गीतसंगीतमा ?
    संगीत क्षेत्रमा कसरी लागियो भन्ने विषयमा अलि लामै कहानी हुन्छ । समग्रमा बाल्यकालदेखि नै गीतसंगीतमा आकर्षित भइयो । एसएलसी पास भइसकेपछि संगीत सिक्नु पर्छ भन्ने सोच आयो र निरन्तर रुपमा संगीत सिक्न थालेँ । ०६४ सालबाट म गीतसंगीतको क्षेत्रमा मुर्चुङ्गा एल्बममार्फत पाइला टेकेको हुँ ।

    एल्बम निकाल्नुभन्दा पहिलाको श्याम सामसोङ कस्तो थियो ?
    गाउँमा छँदाको कुरा गर्नुभएको हो भने गाउँका दाइहरुले गाएको गीतहरुलाई पछ्याउँदै गितार बोकेर पनि हिंडेको थिएँ । सिनियर दाइहरु संगीतमा लाग्नुभएको थियो, त्यो देखेर पनि लागियो । तर म त्यतिखेर खेलाडी थिएँ । त्यतिखेर फुटबल, भलिबल खेल्थें, म सितेरियो कराँतेको ब्ल्याकबेल्ट पनि हुँ । यसरी हेर्दा म किशोरअवस्थादेखि नै गिटार बोकेर हिंडेको हुँ ।

    खेलाडी गायनतर्फ आउनुको प्रभाव कस्को हो ?
    त्यतिखेर गाउँका दाइहरुको प्रभाव पनि हो भने रेडियो नेपालमा बज्ने गीत नारायण गोपाल, गोपाल योञ्जन, शम्भू राई, प्रेमध्वज प्रधानहरुका गीतहरु धेरै सुनिन्थ्यो । रेडियो साथमै हुने गथ्र्यो त्यसकै प्रभाव हो ।

    फेरी खेलतर्फ चाहिँ चाहना भएन ?
    खेलतर्फ नै व्यवसायिक हिसाबले खेल्दै हिंडिनँ । तर संगीतमा ०६३ सालदेखि भारतीय राजदूताबासको छात्रवृत्तिमा संगीत शिक्षा लिने अवसर पाएँ जसले गर्दा संगीतलाई निरन्तरता दिनुपर्छ भन्ने लाग्यो । त्यसपछि खेलकुदलाई मैले पुरै छोडेँ ।

    पहिलो एल्बम मुर्चुङ्गा बजारमा आएपछि बजारमा कस्तो प्रतिक्रिया पाउनुभयो ?
    मुर्चुङ्गाको कुरा गर्दा मेरो सबैभन्दा उत्कृष्ट गीतको रुपमा लिने गर्छु । त्यतिबेलाको वरिष्ठ गीतकार रमेश क्षितिजको शब्द र चर्चित संगीतकार सुरेश अधिकारीको संगीतमा गाउने अवसर पाएँ । कान्तिपुरका चर्चित टेलिभिजन प्रस्तोता भुषण दाहालले निर्देशन गर्नुभएको म्यूजिक भिडियो थियो । त्यस्ता व्यक्तित्वहरुको साथमा मैले बजारमा पाइला टेक्न पाउँदा बजारमा पनि श्याम सामसोङ राम्रो गायक रहेछ भन्ने छाप छोड्न सफल भएको थियो । जसले गर्दा आज मलाई यो क्षेत्रमा स्थापित गराएको छ ।

    गीत जति चर्चित थियो तपाईको चर्चा चाहिँ कम भएजस्तो लाग्दैन ?
    हुनसक्छ, मैले त्यतिधेरै मिडियाबाजी गर्न सकिनँ । मैले जुनबेला एल्बम गरेँ त्योबेला म भारतमा नै संगीत पढ्दै थिएँ । म व्यक्तिगत रुपमा गीतको पब्लिसिटीमा लागिनँ तर गीतकै कारण म चिनिएँ । अहिले पनि धेरैले तपाईंको मुर्चुङ्गाको गीत सुनेको थिएँ भन्नुहुन्छ, खुशी लाग्छ । आखिर हामीले कमाएकै स्रोताको माया नै हो ।

    तपाईको समुदाय यति ठूलो छ सामान्य गीत चलेका गायकलाई पनि देशविदेश घुमाउन सफल हुन्छ तर तपाईंले त्यो अवसर पाउनुभएन कि कसो हो ?
    घुमेको छैन भन्न मिल्दैन, मैले पनि दुई तीन वटा देश घुमेको छु । समुदायकै हात पनि हुन सक्छ वा अरु आयोजकको पनि । मैले २०१२ मा पहिलोचोटी कोरियामा पुगेर आफ्नो प्रस्तुति दिएको थिएँ । त्यसपछि २०१३ मा हङकङ गएँ भने अन्य मुलुकहरुमा पनि जानेक्रम जारी छ ।

    मुर्चुङ्गा–२ पनि बजारमा ल्याउनुभयो, सफलता कस्तो पाउनुभयो ?
    एल्बम व्यवसायिक रुपमा नै बजारमा ल्याएको हो । एल्बमको पहिलो गीत पर्दाफास भो अहिलेको बजारअनुसार बनाइएको हो । सबै गीतहरु मेरा लागि राम्रा बनेका छन् तर समयअनुसार सबै गीत चल्छन् भन्ने पनि हुँदैन । दर्शक स्रोताहरुकै हातमा सुम्पिएको छु ।

    गीतसंगीतसँगै व्यवसाय कत्तिको चुनौति रहेछ ?
    त्यस्तो लाग्दैन, गीतसंगीत मेरो कर्म हो यसलाई निरन्तरता दिनुपर्छ । विहान उठ्छु एउटा समय रियाज गर्छु अनि दिउँसो रेष्टुरेन्ट आउँछु व्यवसाय गर्छु । फेरी बचेको समय गीतसंगीतकर्मीहरुसँग साक्षात गर्छु । बाटोहरु अप्ठ्यारो छन् तर गीतसंगीत भन्दा अन्य सोच पलाएकै छैन ।

    कहिलेकाहीं गीतसंगीतबाट दिक्क लागेर विदेश पलायन हौं जस्तो लागेन ?
    गीतसंगीतबाट मनग्य कमाइ नहोला तर यसैबाट बाँचिएको छ । मैले मलाई मात्र हेर्ने होइन अरु संगीतकर्मीहरुलाई हेरेर पनि चित्त बुझाउनु प¥यो । विदेश गएर पनि नेपालीहरुले राम्रो काम त पाउने होइन, दुःख गर्ने नै हो भने मुलुकभित्रै गर्छु भन्नेमा छु ।

    धेरै कलाकारहरु त युरोप अमेरिकातिर हानिएका छन् नि तपाईं जाने सोच छैन ?
    जाने सोच सबैको हुन्छ, मेरो पनि एकचोटी जाउँ भन्नेमा छु । अमेरिका भनेको महाशक्ति राष्ट्र त्यहाँको नीति नियम र परिस्थिति बुझ्नु जरुरी छ । त्योसँगै धेरै कलाकारहरुले कमाइलाई जोडेका हुन सक्छन् । तर म चाहिँ एकचोटी घुमेर नेपाल नै फर्कने र यही मुलुकलाई समृद्ध बनाउन सहयोग पु¥याउने सोचमा नै छु । पछिल्लो समय कलाकारलाई विदेश जानुपर्ने बाध्यता देख्दिनँ मात्र आफ्नो सिर्जना बजारअनुकुल बनाउन सक्नुपर्छ ।

    त्यसो भए सबै संगीतकर्मी मिल्यो भने त नेपाली कलाकार पनि धनी हुने रहेछन् नि ?
    यहाँको म्यूजिक इन्डष्ट्रिज त्यस्तो नाजुक अवस्थामा छैन मात्र व्यवस्थापनको कमजोरी हो । पछिल्लो समय रोयल्टी व्यवस्थापनको काम पनि अगाडि बढेको छ । हामी आफ्नो उत्पादनलाई बेच्न सकेका छैनौं, बेच्नेखालको उत्पादन पनि गर्न सकेका छैनौं होला । भएको उत्पादन पनि बाहिर फ्रिमा छोडिदिएका छौं जसको व्यापार अरुले नै खाइरहेको छ । त्यसलाई व्यवस्थापनमा ल्याउन संगीत रोयल्टी संकलन समाज लगायतका संघसंस्थाहरु अघि बढ्नु भएको छ जसका लागि संगीतकर्मी एकजुट हुन जरुरी छ । यदि हामी एकजुट भयौं भने हाम्रो उद्योगलाई मजबुत बनाउन सकिन्छ भने हामी पनि सक्षम र सबल बन्न सक्छौं जस्तो लाग्छ ।
    प्रस्तुतिः सुमन बैरागी
    तस्विरः प्रभा पौडेल

    Facebook comments

    Social Media

    उत्पादक समाजमा उतपादकहरु हारेका छन जित्ने अनुहारहरु हेर्नुस् खेतालाले रोयल्टी ब्यबस्थापन कसरी गरलान???

    साफ फुटबल भारतमा हुदैछ। यदि भारतले नाकाबन्दी खोल्दैन भने नेपालले साफगेम बहिष्कार गर्न सक्नुपर्थ्यो अनिमात्र बिषयले अन्तराष्ट्रीय ठाउ पाउथ्यो

    बुद्धी छ भने जनजाती भन्ने ले कङ्रेस छोडे हुन्छ !! त्यो बाहुन महाजनहरु को पार्टी हो !! कुल बहादुर गुरुङ को जीवनभर को त्याग र समर्पण लाई कती गम्भिर प्रकार ले अपमान गर्‍यो !! थुक्क बाहुन, हार्ने चुनाव अस्ती को प्रधानमन्त्री उठे जसरी आँफै किन नउठेको ?? पुरानो काङ्रेस प्रेमले होला आज निन्द्रा परेन !!

    साथीहरु नमस्ते !संसार बदल्नु छ सुरुवात आफैबाट गर्नु छ !! म एक आम नेपाली !! तेसपछी मात्रै कलाकार

    हामी नेपालीको दसैं पो सकियो , दसा त उस्तै छ व्यथा उस्तै छ। ईन्धन आपूर्ति भन्दा राष्ट्रपति उपराष्ट्रपति को दौड़ प्यारो भएपछि यस्तै हो