संगीत रोयल्टी संकलन समाज, अवसर र चुनौति

Posted On: Friday, June 27th, 2014

शिव सुवेदी संगीत रोयल्टी संकलन समाज नेपाल (MRCSN) को अधिवेशन यही आउँदो १४ गते प्रज्ञा भवन कमलादीमा हुँदैछ । वास्तवमा रोयल्टी संकलन समाज आफैंमा एउटा ऐतिहासिक गरिमा बोकेको संस्था हो । विगतमा धेरै अग्रज श्रष्टा सर्जकले नेतृत्व गरिसकेको अवस्थामा आजभन्दा दुई वर्ष पहिला अग्रज गीतकार राजेन्द्र थापाको अध्यक्षतामा नयाँ कार्यसमिति चयन गरेका हामीले केही महिनामै राजेन्द्र थापाको राजिनामाको पत्र पढ्न विवश भयौं । भित्री रुपमा घटनाक्रम कसरी अगाडि बढ्दै गए त्यो हामीलाई थाहा भएन । तर एउटा काम गर्छु भनेर…


के लोकदोहोरीमा सेन्सर चाहिएकै हो ?

Posted On: Sunday, June 1st, 2014

शिव सुवेदी कोठामा बसरे दिदीहरुसँग लोकदोहोरीको कार्यक्रम हेरिरहेको थिएँ, त्यसैबेला कुनै एउटा गीत बज्यो टिभीमा । त्यसको भिडियो पनि अलि फरक नै थियो, त्यो भिडियो हेर्दा दिदीले अली अप्ठ्यारो मान्नुभएछ । म्यूजिक भिडियो हेर्दाहेर्दै दिदी कोठाबाट निस्कनु भयो । मेरो दिमागमा कुराहरु खेल्न थालिहाले र एउटा विषय पनि बनाएँ ‘के लोकदोहोरीमा सेन्सर चाहिएकै हो त ? लोकले गाउने गीत वा भनौं लोकको गीत – लोकगीत यही लोकको गीतलाई सवाल जवाफमा गाउन थालियो भने दोहोरी गीत लोकलयमा आधारित सवाल जवाफ समेत…


किन हेपिन्छन् दोहोरी ?

Posted On: Thursday, May 8th, 2014

शिव सुवेदी नेपाल कला संस्कृतिमा धनी राष्ट्र हो, हामीले सदियौंदेखि यो भन्दै सुन्दै आइरहेका छौं । हामी गीतसंगीतमा लागेका सबै गीतकार, संगीतकार, गायक, गायिका सरस्वती माताका सन्तान हौं । चाहे आधुनिक, चलचित्र लोकदोहोरी जुनसुकै विधामा कै हौं । तर आजको संगीतका कुरा गरिरहँदा र व्यक्तिगत रुपमा लोकदोहोरीमा लागिरहेका एउटा गीतकारको रुपमा भोगेका घटनाक्रमलाई नियाल्दा केही शब्द लेख्न मन लाग्यो । हिजोआज चलचित्र तथा आधुनिक विधामा लागेर चलेका वा चल्न संघर्ष गरिरहेका केही व्यक्तिहरुले लोकदोहोरीलाई हेर्ने दृष्टिकोण अलि फरक नै छ…


अलिविदा मन्जु

Posted On: Monday, March 31st, 2014

काठमाडौं, १७ चैत । गायिका मन्जु महत हाम्रो सामु अब कहिल्यै नफर्किने गरी हाम्रो सामुबाट विदा भएर गइन् । उनले धेरैलाई नचाइन्, धेरैलाई हँसाइन् र मनोरञ्जन दिने क्रममै उनका स्वरहरुले मन्त्रमुग्ध गराइरहे तर अन्त्यमा उनले सबैलाई रुवाएरै विदा भइन् । अब हामीले खोजेर पनि उनलाई पाउँदैनौं, मात्र उनका स्वरमा सजिएका गीतहरुले मात्रै उनलाई अमर बनाइराख्ने छ । उनी मरेर पनि बाँचिरहनेछिन् । ५ वर्षे छोरी र १७ महिने छोराका लागि चिची, पापा ल्याउने उनको इच्छा अब पूरा भएन । उनको…


किन एकल साँझ गर्ने निर्णय गरेँ ?

Posted On: Saturday, February 8th, 2014

सन्तोष श्रेष्ठ । म आफूलाई परिचय दिलाउनु पर्दा एउटा संगीतकार हुँ । म सिक्दै गरेको, सिर्जनाको सागरमा पौडिदै गरेको तर पूर्ण पाठ पढिनसकेको एउटा संगीतको विद्यार्थी हुँ । मैले पूर्ण संगीतकार हुन धेरै कुरा सिक्न बाँकी छ । तर एउटा संगीकार बन्दासम्मको मेरो पृष्ठभूमिले मलाई एउटा बाटो देखायो जुन बाटो म आज एउटा एकल साँझ गर्ने निर्णयमा पुगेँ र यसलाई जीवन्तता दिन लागिरहेँ । दाङ जिल्लाको हापुरमा जन्मिएर आजको यो संगीत यात्रासम्म आइपुग्दा मेरो पृष्ठभूमी भनेको एउटा गायक बन्ने सपनाभित्र…


एल्बम पद्धति समाप्त हुने अवस्थामा

Posted On: Tuesday, January 14th, 2014

सन्तोष श्रेष्ठ कुनै पनि पद्धतिको सुरुवात हुनु र समाप्ति हुनु स्वाभाविक प्रक्रिया जस्तै लाग्न सक्दछन् । तर सबै विषयहरुमा एउटै तरिका लागू हुन्छ भन्न सकिँदैन । विशषगरी नेपाली गीतसङ्गीतको विषयको कुरा गर्दा एल्बम पद्धतिको आफ्नै प्रकारको एउटा महत्वपूर्ण स्थान रहेको पाइन्छ । एक वा एक भन्दा बढी गीतसङ्गीतलाई एकै ठाउँमा जम्मा गरेर राख्ने पद्धति नै एल्बम पद्धति हो । यो पद्धति धेरै पक्षबाट पनि राम्रो मानिएको विषय हो । कुनै पनि गीतसङ्गीत सिर्जना गर्नु भनेको त्यति सजिलो काम होइन ।…


फिल्ममा रुवाउने रुवाएरै अस्ताए

Posted On: Thursday, December 12th, 2013

एमपी सुब्बा नेपाली चलचित्र क्षेत्रले एक कुसल निर्देशकलाई गुमाएको छ । कुसल र सफल निर्देशक मानिएका शिव रेग्मीको निधनले चलचित्र क्षेत्रलाई मात्र नभई राष्ट्रलाई नै क्षति भएको छ । मृगौला रोगबाट पीडित रेग्मीको उपचारकै क्रममा सोमबार निधन भयो । ६ महिनायता राजधानीस्थित बयोधा अस्पतालमा उनको उपचार हुँदै आएको थियो तर, उपयुक्त उपचार हुन नसक्दा ४९ वर्षको उमेरमा देह त्यागे । जीवन सुख–दुखको संगम मान्ने रेग्मी आफ्नो भनाइमा सधैं अढिक थिए । उनी निर्मित चलचित्रमा धेरै जसो सुख–दुःखका कुरा नै समेट्थे…


संगीतमा राजनीतिक प्रभाव

Posted On: Tuesday, December 3rd, 2013

सन्तोष श्रेष्ठ सङ्गीत प्रिय विषय अर्थात् सबैको हृदयको आभास । किनकी एक जना स्रष्टाले आफ्नो हृदयको कल्पना वा यथार्थतालाई सङ्गीत मार्फत् थुप्रै श्रोताहरुको माझमा प्रस्तुत गर्न खोजेको हुन्छ तर जब उसले प्रस्तुत गरिदिएको विषय श्रोतामाझमा पुग्दछ । त्यो कुनै एक राष्ट्रको मात्रै नभएर थुप्रै श्रोताहरुले प्रिय सिर्जना बन्न सफल हुन्छ । सङ्गीत आफैंमा एक कोमल विषय हो । सङ्गीत हृदयबाट स्वतःस्फूर्त प्रस्फुटित विषय भएका कारण एउटा स्रष्टाले केवल आफ्नो भावना प्रस्तुत गरिदिएको विषय पनि धेरैको हृदयको ढुकढुकी अर्थात् मीठो रोजाईको…


सारङ्गीको तार छिनेपछि….

Posted On: Friday, November 29th, 2013

सुमन बैरागी सारङ्गीको धून, जसले मानिसको मनमस्तिष्कसम्म एउटा सामिप्यता गाँसेको हुन्छ । गाउँमा छँदा हामीले घर घरमा सारङ्गी बोकेर देशका विभिन्न ठाउँमा भएका घटनाहरुको विवरणसहित सांगीतिक धूनमा सारङ्गीलाई रेट्दै हिंडेको देखेका थियौं । त्यतिबेला हामीले हाम्र अग्रजहरुलाई उहाँहरु को हो ? भनेर सोध्दा भन्नुहुन्थ्यो ‘गाइने दाइ हुन्’ । दिन दिनै घरमा गीत बोकेर सांगीतिक कोसेली दिने ‘गाइने दाइ’ का सूचनाहरु गीतका माध्यमले हामी रमाइलो गरेर सुन्ने गथ्र्यौं । कहिले पल्लो गाउँको ठूलेले गाउँकी चेलीलाई बम्बइमा बेच्यो रे भन्ने गीत सुनिन्थ्यो…


गजल सङ्गीत ः परिवर्तनशील की शास्त्रीय

Posted On: Thursday, September 26th, 2013

गजललाई परिभाषित गर्नेहरु विभिन्न रुपमा देखा पर्न थालेका छन् । जुन बेला गजल लेखनलाई श्रृंगारिक हिसाबमा लिइन्थ्यो त्यतिखेरको समयमा गजलमा सङ्गीत गर्नेहरुको कमी थियो वा सङ्गीतमा ढालिएको थिएन । साहित्यिक गोष्ठीहरुमा वाचनमा मात्र सीमित राखिएको थियो । गजलको सिद्धान्तमा रहेर शब्दहरुलाई चयन गर्दै श्रृंगारिक रसमा लेखिने गरेको गजलले पछिल्लो समयमा आएर विभिन्न विषयवस्तुमाथि पनि केन्द्रीत रहँदै शब्द पस्किन थालिएको छ । जस्तो मायाप्रेम, मिलन बिछोड, देश, परिवेषसँग पनि गजललाई कोर्न थालिएको छ । सबै विषयवस्तुमा केन्द्रीत रहेर गजल लेखिन थाले…